DENU POBL IFANC I AROS A GWEITHIO YNG NGHYMRU

Mae Dyfodol i’r Iaith yn cefnogi galwad yr economegydd Gerald Holtham am weithredu polisïau i ddenu pobl ifainc i aros a gweithio yng Nghymru.

Meddai Dyfodol, “ Mae’r gwaedlif parhaus o bobl ifainc o Gymru, yn enwedig yr ardaloedd gorllewinol, yn nychu’r Gymraeg ac yn bygwth tanseilio’r gobaith am ei hadfywhau.”

Mewn erthygl yn rhifyn Mehfin o Barn, mae’r Athro Holtham yn tynnu sylw at y ffaith i Gymru ddioddef colled net o 35,000 o bobl 15-29 oed rhwng 2001 a 2019. Cynyddodd y boblogaeth gyfan dros yr un cyfnod drwy fewnfudiad o 107,000.

Meddai Dyfodol, “Mae’r anghydbwysedd yna’n sicr o fod yn fwy yn yr ardaloedd Gorllewinol. Rhaid gweithredu’n gadarn ac ar fyrder i atal y gwaedlif. Dyna pam yr ydyn-ni’n cefnogi galwad yr Athro Holtham am weithredu pecyn o fesurau i wneud Cymru yn wlad ddeniadol i’r ifainc i fyw a gwneud bywioliaeth, gan gynnwys

  • Addysg uwch a phellach am ddim i fyfyrwyr sy’n aros a gweithio yng Nghymru am bum mlynedd ar ôl graddio
  • Dileu dyled bresennol myfyrwyr sy’n cychwyn busnes yng Nghymru a darparu gwasanaeth mentora ar eu cyfer”.

Mae’r Athro Holtham hefyd yn galw am gymorth i bobl ifainc gael cartrefi ac am gyfyngu ar dwf ail gartrefi fel ag  i ostwng pris tai mewn ardaloedd megis Gwynedd.

Ynghylch awgrym yr Athro y dylid hefyd ddenu pobl ifainc o’r tu allan i Gymru er mewn datblygu busnesau, mae Dyfodol yn cydnabod yr achos economaidd dros hynny, ond yn mynnu y dylai ymrwymiad i ddysgu Cymraeg fod ynghlwm wrth gymorth felly, yn enwedig yn yr ardaloedd Gorllewinol.

Mae Dyfodol hefyd am ail-ddatgan ei chefnogaeth

  • i sefydlu Arfor, Asiantaeth gyhoeddus arbennig i’r Gorllewin a fyddai’n cydblethu datblygu economi cynaliadwy a chynllunio twf y Gymraeg
  • gweithredu argymhellion adroddiad Seimon Brooks ar dai gwyliau.

DYFODOL YN BEIRNIADU RHAGLEN “LIPA’R” LLYWODRAETH AM WEITHREDU IAITH.

Mae Dyfodol i’r Iaith wedi datgan anniddigrwydd gyda Rhaglen Weithredu Cymraeg y Llywodraeth ar gyfer y cyfnod 2021-22. Gan mai’r nod yw creu miliwn o siaradwyr Cymraeg a chynyddu ei defnydd, yna dywed y mudiad bod y ddogfen hon yn gwbl annigonol: yn rhy brin o hanfodion megis gweledigaeth, manylion a chyllid. Yng ngeiriau Cadeirydd y mudiad, Heini Gruffudd:

“Dyma Raglen Waith sydd fel petai’n ceisio osgoi gweithio ac sy’n dangos diffyg uchelgais affwysol. Dro ar ôl tro, ailadroddir y bwriad i ‘barhau’ i weithredu, ond heb fawr o esboniad sut y bydd hyn yn arwain at ganlyniadau allweddol megis trosglwyddo’r Gymraeg yn y cartref a chynyddu ei defnydd yn y gymuned a’r gweithle.

Yn yr un modd, gresyn yw nodi ymateb llugoer i anghenion addysg Gymraeg: Gohirio Cynlluniau Strategol y Gymraeg Mewn Addysg newydd am flwyddyn arall a methu adnabod y cyfle yn sgil argyfwng swyddi Covid i gynyddu’r sector addysg trwy recriwtio a hyfforddi mwy o athrawon cyfrwng Cymraeg.

Mae sefyllfa’r Gymraeg yn galw am fwy o ymrwymiad na hyn, am weledigaeth strategol a chamau gweithredu pendant. Yn wir, gellid dadlau fod y ddogfen lipa hon yn sarhad ar gefnogwyr y Gymraeg.”

DYFODOL YN CROESAWU £30 MILIWN YCHWANEGOL I ADDYSG GYMRAEG, OND YN PWYSLEISIO’R ANGEN AM YMRODDIAD HIRDYMOR

Mae Dyfodol i’r Iaith wedi croesawu cyhoeddiad Llywodraeth Cymru y bydd £30m ychwanegol ar gael i ddatblygu addysg Gymraeg, a dywedodd Heini Gruffudd, Cadeirydd y mudiad:

“Mae’n dda iawn gennym weld y Llywodraeth yn cydnabod bod angen buddsoddi mewn addysg Gymraeg a bod hynny’n hanfodol i’r nod o greu miliwn o siaradwyr erbyn 2050.”

Ychwanegodd, fodd bynnag na fyddai’r fath fuddsoddiad yn dderbyniol fel taliad unigol a bod rhaid sicrhau bod y gefnogaeth yn rhan o ymrwymiad hirdymor i ddatblygu addysg Gymraeg:

“Byddwn yn pwysleisio, fodd bynnag, bod angen y math hwn o fuddsoddiad ar sail flynyddol reolaidd os yw am wneud gwir wahaniaeth a chefnogi awdurdodau lleol i gynllunio darpariaeth gadarn yn unol ag amserlen eu Cynlluniau Strategol y Gymraeg Mewn Addysg.

Yng nghyd-destun Prosiect Cymraeg 2050, ac addysg yn benodol, rhaid i’r Llywodraeth dderbyn nad oes ganddynt ddewis arall ond gweithredu’n strategol a chefnogi’r camau angenrheidiol gyda chyllid cyson a phwrpasol.”