BUDDUGOLIAETH FAWR I DYFODOL AR Y BIL CYNLLUNIO

Ar ôl dwy flynedd o lobio dygn ar roi lle i’r Gymraeg yn y Bil Cynllunio, mae ymdrechion Dyfodol i’r Iaith wedi dwyn ffrwyth.  Mae’r Gymraeg bellach yn rhan o’r Mesur Cynllunio, ac yn ystyriaeth ar sail cyfraith, a fydd yn gallu trawsnewid y modd y caiff cynlluniau tai eu trin gan awdurdodau lleol yng Nghymru. Enillwyd hyn trwy drafod ac argyhoeddi.

Cychwynnodd Dyfodol i’r Iaith lobio yn sgil gwendid y rheolau TAN20 oedd yn rhoi peth hawl i awdurdodau lleol ystyried y Gymraeg.  Dilynwyd hyn gan TAN20 oedd ychydig yn gryfach, ond heb roi sail gyfreithiol gadarn i ystyried y Gymraeg.

Cyfarfu Dyfodol i’r Iaith dair gwaith â Carwyn Jones, y Prif Weinidog, a hefyd sawl gwaith â swyddogion cynllunio’r Llywodraeth.  Cynhaliwyd cyflwyniad ar y mater yn y senedd i argyhoeddi aelodau cynulliad o bob plaid a chysylltwyd ag Aelodau Cynulliad o bob plaid.

Llwyddwyd i argyhoeddi’r gwleidyddion o’r angen am gael y Gymraeg yn rhan o’r Bil.  Roedd tystiolaeth Meirion Davies, aelod o fwrdd Dyfodol i’r Iaith, ar effaith y drefn bresennol o gynllunio tai, yn gyfraniad o bwys.  Yn dilyn hyn  bu trafodaeth fanwl ar eiriad a fyddai’n bodloni. Yn ystod y camau hyn a’r rhai blaenorol, roedd cymorth Emyr Lewis i’r gwleidyddion yn allweddol.  Llwyddwyd i gael geiriad i welliant i’r Bil a oedd yn glir ac yn syml.

Wrth i Ddyfodol yr Iaith arwain y ddadl gyhoeddus, a bod yn barod i drafod â gwleidyddion a swyddogion, cafwyd bod drysau ar agor heb fod angen eu gwthio.  Mae sawl cam arall yn weddill, ond am y tro mae modd i ni ymfalchïo ein bod wedi dwyn un maen i’r mur.

 

DYFODOL I’R IAITH YN GWRTHWYNEBU CYNLLUN CODI TAI

Mae Dyfodol i’r Iaith wedi datgan gwrthwynebiad i’r cynllun i godi 69 o dai newydd yng Nghoetmor, Bethesda. Bydd yn cynllun yn mynd gerbron Pwyllgor Cynllunio Cyngor Gwynedd dydd Llun nesaf (Mehefin 15), ac argymhelliad yr Adran Gynllunio yw i ganiatáu’r datblygiad.

Mae Dyfodol o’r farn y bod hwn yn gynllun sy’n gwbl anaddas ac ansensitif i anghenion a phroffil ieithyddol yr ardal. Yn ôl Cyfrifiad 2011, mae Bethesda’n un o’r ardaloedd lle mae’r Gymraeg yn dal ei thir, gyda dros 70% o’r trigolion yn gallu siarad yr iaith.

Mae’r mudiad wedi annog ei aelodau yng Ngwynedd i ddatgan eu barn drwy ymuno â chyfarfod protest Pwyllgor Diogelu Coetmor fydd yn ymgynnull tu allan i Siambr y Cyngor o flaen y Pwyllgor Cynllunio.

Dywed Heini Gruffudd, Cadeirydd Dyfodol i’r Iaith:

“Mae’n hanfodol bwysig ein bod yn diogelu’r Gymraeg yn ei chadarnleoedd, ac yn cymryd pob cam ymarferol i sicrhau ei pharhad fel cyfrwng naturiol y cymunedau hyn.

Gwelwn o’r achos hwn y berthynas allweddol rhwng polisi cynllunio ac amddiffyn iaith ein cymunedau. Dengys yn ogystal bwysigrwydd y fuddugoliaeth ddiweddar o gynnwys ystyriaeth i’r iaith mewn perthynas â cheisiadau cynllunio unigol yn y Bil Cynllunio newydd: Newid y bu Dyfodol y lobio’n daer i’w gael ar statud.”