Y DRWS AR AGOR I GYDNABOD YR IAITH MEWN CYNLLUNIO

Mae’r drws ar agor i’r Gymraeg gael ei chydnabod mewn deddf fydd yn effeithio ar gynllunio tai.  Dyna gasgliad  Dyfodol i’r Iaith ar ôl cyfarfod â’r Prif Weinidog Carwyn Jones.

Cafodd Bil Cynllunio’r Llywodraeth ei gyflwyno dechrau mis Hydref, heb fod sôn ynddo am faterion polisi, gan gynnwys y Gymraeg.

Meddai’r cyfreithiwr Emyr Lewis, ar ran Dyfodol i’r Iaith, “Roedd yn glir i ni fod y Prif Weinidog yn awyddus i ganfod ffordd i sicrhau na fydd cynlluniau tai newydd yn niweidiol i’r Gymraeg, ond bod materion ymarferol i’w datrys.”

Ychwanegodd Emyr Lewis, “Mae angen cyfundrefn statudol fydd yn galluogi’r Gymraeg i fod yn ystyriaeth ym maes cynllunio, ac a fydd yn darparu gwarchodaeth i’r Gymraeg oddi mewn i’r broses yn yr un modd ag y mae Cyfoeth Naturiol Cymru a Cadw yn gwarchod yr amgylchedd a safleoedd hanesyddol.”

Cynhaliwyd y cyfarfod rhwng Dyfodol i’r Iaith a’r Prif Weinidog yn dilyn sylwadau a gyflwynodd y mudiad.  Cafwyd trafodaeth adeiladol, ac mae’r Prif Weinidog, yn ôl Dyfodol i’r Iaith,  wedi addo ymateb i awgrymiadau manwl y mudiad.  Bydd Dyfodol i’r Iaith yn cadw mewn cysylltiad agos â’r Prif Weinidog i ddatrys sut mae rhoi lle i’r Gymraeg mewn deddf sy’n ymwneud â chynllunio.

Cyfeiriodd Carwyn Jones at ei drafodaethau gyda Dyfodol i’r Iaith wrth ymateb i gwestiwn gan Aled Roberts am y bil cynllunio yn ystod sesiwn cwestiynau’r Prif Weinidog ar brynhawn Mawrth, 21ain Hydref.   Dywedodd Carwyn Jones bod gan Dyfodol i’r Iaith syniadau diddorol, ond bod rhaid edrych ar beth sy’n ymarferol, ac ailadroddodd eto ei fod yn parhau i drafod gyda’r mudiad.

Y Bil Cynllunio (Cymru)

Wrth i Bwyllgor yr Amgylchedd a Chynaliadwyedd ystyried gwelliannau i’r Bil Cynllunio (Cymru) yr wythnos hon, mae Dyfodol i’r Iaith yn pwyso am gryfhau’r ystyriaeth a roddir i’r Gymraeg mewn perthynas â cheisiadau unigol.

Tra’n gwerthfawrogi’r parodrwydd a ddatganwyd eisoes dros gryfhau’r Gymraeg o fewn y gyfundrefn cynllunio, mae Dyfodol yn credu bod nawr angen dileu unrhyw amwyster ynglŷn â sefyllfa’r Gymraeg fel mater i’w ystyried mewn perthynas â cheisiadau unigol.

Mae angen sefydlu’r egwyddor hwn yn gadarn o fewn mecanwaith sy’n rhoi ystyriaeth ddyledus i’r Gymraeg.

Dywed Emyr Lewis ar ran Dyfodol i’r Iaith, “ Mae’r galw am hyn wedi bod yn gyson gan Dyfodol a’r mudiadau iaith eraill, ac mae angen setlo’r amwysedd unwaith ac am byth.”

“Mae’r Bil hwn yn cynnig cyfle i warchod y Gymraeg yn yr un modd a rhoddir gwarchodaeth eisoes i ystyriaethau megis cadwraeth a’r amgylchedd; ein blaenoriaeth bellach yw pwyso ar ein gwleidyddion i wireddu hyn ”