DYFODOL YN COLLFARNU’R CASGLIADAU’R LLYWODRAETH AR DDATBLYGIAD PEN Y FFRIDD

Mae Dyfodol i’r Iaith yn gresynu y bod Llywodraeth Cymru ar fin caniatáu datblygiad o 336 o dai newydd ym Mhen y Ffridd, Penrhosgarnedd, Bangor. Cyhoeddwyd hyn er waethaf gwrthwynebiad lleol a sirol, yn ogystal ag asesiad annibynnol sy’n dod i’r casgliad y byddai’r datblygiad yn niweidiol i’r Gymraeg yn ardal Penrhosgarnedd a hwnt.

Dengys yr achos nad yw buddiannau’r Gymraeg yn cael blaenoriaeth ddigon uchel, ac ym marn Dyfodol, mae’n ddadl bellach dros yr angen i’r Gymraeg gael rôl statudol gryfach ym maes cynllunio

Y GYMRAEG: TU HWNT I FFINIAU’R YSGOL

Sion Aled

Diolch i bawb a ddaeth draw i Ganolfan Arad Goch yn Aberystwyth i’n Cyfarfod Cyhoeddus; gobeithiwn i chwi gael amser difyr a thestun meddwl.

Cawsom gyflwyniad hynod ddifyr a diddorol gan Siôn Aled Owen; Y Gymraeg: Tu Hwnt i Ffiniau’r Ysgol. Roedd y cyflwyniad hwn yn seiliedig ar ei ymchwil pwysig i’r defnydd a wneir o’r Gymraeg gan ddisgyblion ysgolion Cymraeg y tu allan i’r dosbarth.

Er bod ymateb y plant a’r bobl ifanc i’r Gymraeg yn hynod gadarnhaol, dywed Dr Owen bod rhaid gweithredu ar fyrder i droi’r ewyllys da’n wirionedd. Rhaid gwneud llawer mwy o safbwynt creu cyfleoedd anffurfiol i ddefnyddio’r Gymraeg ac ennyn hyder i’w defnyddio o ddydd i ddydd. Dengys yr ymchwil nad gorfodi yw’r ateb, ond yn hytrach newid ymddygiad, gan adnabod y rôl bwysig a chwaraeir gan y teulu (a’r teulu estynedig) a’r cyfryngau.

Roeddem yn falch iawn o glywed fod yr ymchwil hwn yn cadarnhau un o negeseuon sylfaenol Dyfodol; sef bod angen i bolisi iaith ganolbwyntio ar greu cyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg yn naturiol, a chyda hyder a balchder. Dengys ymchwil Siôn Aled Owen bod y sylfaen mewn lle o safbwynt ewyllys, ond i’r Llywodraeth fwrw ymlaen i adeiladu arni.

AD-DREFNU LLYWODRAETH LEOL YN GYFLE I’R GYMRAEG

Dylai awdurdodau lleol ddefnyddio ad-drefnu i ehangu’r defnydd o’r Gymraeg fel iaith gwaith.  Dyna mae Dyfodol i’r Iaith am ei weld, wrth i awdurdodau lleol Cymru gyflwyno eu cynlluniau uno y mis hwn i’r Gweinidog Llywodraeth Leol.

Meddai Heini Gruffudd, Cadeirydd Dyfodol i’r Iaith, “Mae’r ad-drefnu’n gyfle euraid i ehangu’r Gymraeg yn iaith gwaith. Mae Gwynedd wedi rhoi esiampl o sut i fynd ati, ac mae angen yn awr i gynghorau uno yn ôl eu cefndir ieithyddol.”

“Mae hyn yn golygu y bydd yn briodol bod Ynys Môn, Gwynedd, Ceredigion a Sir Gâr yn rhan o drefniant a fydd yn gwneud y Gymraeg yn iaith gwaith y rhan fwyaf o weithwyr yr awdurdodau lleol newydd yn eu hardal, o arfordir y de hyd at arfordir y gogledd.”

“Byddai hyn yn rhoi cyfle i filoedd o weithwyr Cymru i ddefnyddio’r Gymraeg yn ddyddiol, a bydd gan hyn effaith gadarnhaol ar y defnydd o’r iaith gan bawb fydd yn delio â’r cynghorau hyn.”

Ychwanegodd, “dylai ehangu’r defnydd o’r Gymraeg fod yn un o’r prif flaenoriaethau yn yr ad-drefnu.”